Nordre

Frykt for skrekkscenario når korona spreier seg i fattige og krigsherja land

Ekspertane fryktar skrekkscenario når koronaviruset set seg fast i fattige og krigsherja land utan kapasitet til å hindre spreiing.

Frykta er alt vorte til røyndom mellom anna i Sør-Jemen, der helsearbeidarar flyktar frå stillingane sine på grunn av mangel på verneutstyr og nokre sjukehus avviser pasientar med pustevanskar.

Også i Darfur i Sudan melder problema seg. Der finst det knapt testkapasitet, og ein mystisk korona-liknande sjukdom spreier seg i leirane for internflyktningar.

I India og Pakistan skyt òg talet på smitta i vêret. Dei to landa har til saman 1,5 milliardar innbyggjarar, og omfattande nedstengingar er ikkje lenger mogleg på grunn av stor fattigdom.

Ukontrollert i Brasil

I Brasil er det fleire smitta og døde enn i noko anna land i verda enn USA, og viruset spreier seg ukontrollert, utan at presidenten synest villig til å gjere noko for å bremse spreiinga.

Også i andre latinamerikanske land som Peru, Chile, Ecuador og Panama skyt smitta i vêret, sjølv om dei raskt stengde ned delar av landet.

Dei første meldingane om tap av kontroll kjem no òg frå Sør-Afrika, som har Afrikas mest avanserte økonomi. Sjuke pasientar ligg i korridorane på eitt sjukehus som er fullt, medan det måtte byggjast eit ekstra likhus til over 700 døde på eit anna.

Underrapportert

Globalt er det no registrert 10 millionar smitta og over 500.000 døde, ifølgje Johns Hopkins-universitetet. Men ekspertane meiner det verkelege talet er langt høgare grunna manglande testing og at mildare tilfelle ikkje blir registrert.

Sør-Afrika har meir enn ein tredel av alle registrerte tilfelle i Afrika. Epidemien der nærmar seg truleg toppen, men om helsesystema deira bryt saman, vil det vere eit kraftig varsku fordi det er det beste i Afrika.

Mange fattige land reagerte raskt, til dømes Uganda som frå før hadde eit sofistikert sporingssystem etter årelang kamp mot blødarfeber. Nokre av landa gjorde det faktisk betre enn USA og andre rike land i kampen mot korona.

Men generelt har dei fleste fattige og krigsherja land lege dårleg an sidan koronapandemien braut ut, og situasjonen er ikkje noko betre no.

Prisane i vêret

Den globale jakta på verneutstyr sende prisane i vêret, og utstyr for testing er mangelvare. Til å spore og setje pasientar i karantene trengst det mange helsearbeidarar.

– Alt er ein dominoeffekt. Land der det står dårleg til økonomisk, blir hardare ramma seier Kate White i Leger Uten Grenser.

Ekspertane seier at nøkkelen til kontroll er testing, men dei fleste utviklingsland har små moglegheiter til å gjere titusenvis av testar i veka som trengst for å oppdage og stanse utbrot.

– Dei fleste land der vi arbeider, har ikkje kapasitet til å ha eit slikt nivå på testing, og det er dette nivået som trengst om ein verkeleg skal få kontroll, seier White.

Overbelasta

Sør-Afrika ligg best an i Afrika. Men eit testprogram som først var lovande, er no overbelasta i Cape Town, ein by som åleine har fleire koronasmitta enn noko anna land i Afrika sett bort frå Egypt.

Kritisk mangel på testutstyr har tvinga styresmaktene i byen til å droppe testing av alle under 55 år om dei ikkje har eit alvorleg helseproblem eller er innlagt på sjukehus.

Eit eksplosivt utbrot som i Cape Town kan raskt finne stad i store byar i Nigeria, Kongo og Kenya, som ikkje har ressursar til å handtere det.

Nedstenging er den mest effektive måten å bremse epidemien på. Men slike nedstengingar har kosta sjølv middelklassefamiliar dyrt i Europa og Nord-Amerika, og i utviklingsland blir dei fullstendig øydeleggjande.

Til fots langs motorvegen

Den brå og totale nedstenginga som India innførte i mars, gjorde at tallause migrantfamiliar mista jobben frå ein dag til den neste i dei største byane. Av frykt for svolt la hundretusen i veg til fots langs motorvegen til landsbyane sine, og mange mista livet i ulykker eller av vassmangel.

Styresmaktene oppretta seinare karantenefasilitetar og sette opp ekstratog for å frakte folk heim, men bekymringa er at migrantane allereie har spreidd viruset i landsbyane, der helsetilbodet er langt dårlegare enn i byane.

Fattigdom har òg sett ekstra fart i pandemien i Latin-Amerika, der millionar av menneske i uformell sektor ikkje kan la vere å gå på jobb og deretter returnerer til tronge bustader og spreier viruset til slekt og familie.

Peru stengde ned i tre månader, men greidde likevel ikkje å stanse epidemien, og landet med 32 millionar innbyggjarar har no dei sjette høgaste talet på tilfelle i verda. 88 prosent av intensiveiningane er fulle, og viruset spreier seg framleis.

På randa av kollaps

– Sjukehusa er på randa av samanbrot, seier epidemiologen Ciro Maguiña, professor på Cayetano Heredia-sjukehuset i Lima.

Bistandsorganisasjonar gjer sitt beste, men dei har sine eigne utfordringar. Leger Uten Grenser seier at prisen på munnbind tredobla seg i byrjinga og framleis er langt høgare enn normalt.

I tillegg har dei problem med å frakte medisinsk utstyr til fjerntliggjande område etter at flyselskapa kutta drastisk ned på flygingane sine. Dessutan fryktar dei at rike land som slit med eigne utbrot, skal redusere den humanitære bistanden.

– Inga medisinsk behandling

Etter fem år med borgarkrig var Jemen allereie ramma av den verste humanitære krisa i verda før viruset kom. No undertrykkjer houthi-opprørarane all informasjon om viruset i nord, medan helsesystemet i det regjeringskontrollerte sør kollapsar.

– Koronaviruset har invadert våre heimar, byane våre, landsbygda vår, seier dr. Abdul Rahman al-Azraqi, som er indremedisinar og tidlegare direktør ved sjukehuset i Taiz, ein by som er delt mellom rivaliserande grupper.

– Sjukehusa våre har ingen legar, berre nokre få sjukepleiarar og kontorpersonell. Det er i røynda inga medisinsk behandling, seier han.

(©NPK)

Innbyggjarane testast for koronaviruset i Cantagallo-området i Lima i Peru eter at området var nedstengt i ti dagar. Foto: Rodrigo Abd / AP / NTB scanpix

Ei kvinne med urna med asken til sin onkel etter at han vart kremert i Lima i Peru. Ho bruker munnbind mot koronaviruset. Foto: Rodrigo Abd /AP / NTB scanpix

Eit medlem av eit sørafrikansk songkor testast for korona. Foto: Jerome Delay / AP / NTB scanpix

ANNONSE
Annonse
ANNONSE
Annonse