Gresk flyktningpolitikk og ein fortvila far for retten etter at gut (5) døydde

Han drukna i eit skipsvrak. Ikkje på grunn av sjø og vind, men av politikk og frykt. Det er teksten på grava til ein gut viss lagnad skal opp i ein gresk rett.

Gravplassen ligg idyllisk til på ein liten bakketopp ved ein liten landsby, omkransa av furutre med gløtt ned til det blå Egearhavet. Ein teddybjørn lener seg mot den marmorkvite gravsteinen. Der kviler ein gut som døydde på den første båtturen sin. Teken av havet før sin sjette bursdag.

Eit bilete av eit afghansk guteansikt med rufsete hår og eit smil om munnen viser kven som ligg der. Gravpåskrifta lèt etter seg liten tvil om at dei etterlatne legg skulda på det dei meiner er Europas mislykka flyktningpolitikk.

Nettopp den politikken blir del av rettssaka mot den 25 år gamle faren til guten. Han er tiltalt for å ha sett livet til sonen i fare då han tok han med seg på den farlege reisa frå Tyrkia, sjøvegen til Hellas og øya Samos.

Faren risikerer ti års fengselsstraff. Truleg er det første gong eit EU-land straffeforfølgjer ein far som sjølv har overlevd, men mista eit barn i jakta på eit betre liv i Europa.

Vil ikkje leve vidare

Minna om den kalde novembernatta på Samos sit i faren framleis. Han prøvde å ta seg til Samos, ei vakker øy kjent for Syden-ferierande nordmenn, produksjon av Muscat-vin og for å vere fødestaden til matematikaren Pytagoras og filosofen Epikur, no mest for å huse Hellas' mest overfylte flyktningleir.

– Utan han veit eg ikkje korleis eg skal leve. Han var det einaste eg hadde. Alle håpa mine var med han, seier faren medan stemma brest.

Faren snakkar med AP under løfte om at verken han eller sonen blir namngitt. Han seier han slit med sjølvmordstankar etter at sonen døydde.

Kvifor greske styresmakter har gått til sak mot nettopp han, når det er så mange lagnader som liknar, er ikkje klart. Aktivistar meiner det heng saman med at Hellas vil stramme inn dei allereie strenge migrantreglane.

Andre hevdar det kan vere eit forsøk på å dra søkjelyset vekk frå den greske kystvakta som ikkje klarte å redde livet til guten.

– Må etterforskast

Migrasjonsminister Notis Mitarachi avviser spekulasjonane.

– Viss det går menneskeliv tapt, må det bli etterforska om nokon, anten umedvite eller med forsett, har brote lova, seier Mitarachi.

Han påpeikar at asylsøkjarar ikkje er i livsfare når dei er i Tyrkia, eit land EU reknar som trygt.

– Dei som vel å setje seg i båtar som ikkje er sjødyktige, og som blir førte av uerfarne folk, set heilt klart menneskeliv i fare, seier Mitarachi.

Faren seier på si side at han ikkje hadde noko val. Asylsøknaden i Tyrkia hadde vorte avvist to gonger, og han frykta å bli send tilbake til Afghanistan. Mannen flykta derfrå då han var ni år.

Han seier at han ville at sonen skulle få gå på skule, der han i motsetning til faren kunne lære seg å lese og skrive. Guten drøymde om å bli politimann.

– Eg kom ikkje hit for moro skuld. Eg var tvinga til det. Eg valde å dra for framtida til son min, for framtida mi, så vi kunne bu ein stad der sonnkj … min kunne gå på skulen, seier faren.

Kva skjedde?

AP har prøvd å gå gjennom kva som skjedde då mannen som no er tiltalt og sonen hans drog på den skjebnesvangre ferda. Dei har intervjua faren, ein annan passasjer, mannen som først melde frå om dei og kystvakta.

Faren seier han fekk nummeret til ein menneskesmuglar frå ein nabo etter å ha budd fleire år i Tyrkia. Reisa deira mot EU byrja i hamnebyen Izmir, der 24 afghanarar samla seg i eit lite hus før avreise.

Blant dei var Ebrahim Haidari, ein 29-årig bygningsarbeidar, og kona hans. Haidari seier at han hugsar guten som ein smart, søt liten gut, som tulla med dei andre passasjerane på flytande tyrkisk.

Han seier at det nære forholdet mellom far og son var rørande.

Den vesle guten var ikkje redd, seier Haidari. Han hadde aldri vore i båt før, og var spent. Båten var av oppblåsbar type, noko som blir føretrekt av menneskesmuglarane i Tyrkia. Den er billig og enkel, og blir ofte fylt av for mange folk.

Som oftast må ein passasjer ta seg av styringa, sidan smuglarane ikkje vil bli tekne.

Etter å ha fått på seg redningsvestar, fekk det afghanske følgjet beskjed om å gå i båten og å styre mot lysa i horisonten.

Då dei nådde klippene ved Samos vart båten slått mot dei av bølgjene. Båten vart øydelagd, og alle hamna i vatnet. I kaoset som oppstod, mista faren sonen ut av armane.

Faren vart redda av redningsvesten. Han seier at han forgjeves prøvde å finne sonen i bølgjene, og at han ropte etter han til lungene var fulle av saltvatn og han forsvann under overflata.

Vart redda

Ei hand greip tak i han og drog han opp på ein stein. Han veit ikkje kven det var, men seier denne personen redda livet hans. Det var kaos, mange som ropte etter sine kjære, men sonen var ikkje å finne.

På eit tidspunkt seier både faren og Haidari at ein båt kom og retta eit skarpt lys mot dei før den køyrde vidare. Seinare kom ein ny båt forbi, utan å stanse.

– Kanskje dei ikkje såg oss, eller så ville dei ikkje hjelpe, seier Haidari.

Kystvakta fortel ei anna historie, både om kor fort gruppa fekk hjelp, og om patruljebåtane oppdaga dei eller ikkje. Det er nettopp kystvakta på Samos som først starta rettsprosessen mot den overlevande faren.

Dei arresterte han og informerte påtalemakta om at han hadde sett livet til son sin i fare.

Kystvakta på Samos har ikkje fått lov til å uttale seg om saka. Ein tenestemann fortel likevel anonymt at dei vart varsla rundt midnatt av ein engelsktalande mann om kvar gruppa med migrantar var etter ulykka.

Norsk varslar

Den mannen var norske Tommy Olsen, stiftar av Aegean Boat Report, som overvaker og gir informasjon om migrantbåtar som kjem til Hellas.

Olsen seier han blir kontakta fordi folk er redde for å ta kontakt med greske styresmakter direkte om flyktningar i naud. Han seier han fekk ein telefonsamtale frå nokon som sa at ei gruppe hadde komme til Samos, men at fleire var sakna. Deretter varsla han kystvakta.

To skip vart sende ut. Det eine fann ingen, medan det andre fann ei gravid kvinne ved ein klippe. Det tok halvannan time å berge henne, fortel tenestemannen ved kystvakta. I samband med redningsaksjonen fann mannskapet òg liket av den fem år gamle guten.

Samtidig vart ei gruppe observert på toppen av Cape Prasso, til fots fleire timar unna. I den gruppa var faren.

– Viss vi finn eit dødt barn, prøver vi å finne ut kven han var med. Det er annleis når du har slektningar som hjelper deg enn når du finn dei åleine, seier tenestemannen i kystvakta.

Han antydar at det at faren ikkje var med sonen då han vart funnen, er ein nøkkel til å forstå kvifor nettopp han er tiltalt.

(©NPK)

Ein liten teddybjørn ved grava til den fem år gamle guten frå Afghanistan som døydde på si ferd til Hellas og øya Samos. Det var ikkje hav og vind som tok ham, men politikk og frykt, står det på grava. Foto: Thanassis Stavrakis / AP / NTB

Den afghanske faren sit på rommet sitt i hamnebyen Vathy på Samos. Han er tiltalt for å ha sett sonens liv i fare på den strabasiøse ferda over Egearhavet. Foto: Thanassis Stavrakis / AP / NTB

Faren ser ut over Egearhavet frå ein benk på øya Samos. Ute på havet mista han sonen da de prøvde å ta seg til Hellas. Foto: Thanassis Stavrakis / AP / NTB

Ein migrant sit utanfor den overfylte flyktningleiren på Samos. Foto: Thanassis Stavrakis / AP / NTB

Personvern og datalagring

Lagring og logging av data

Ved å besøke dette nettstedet lagres noen tekniske data om din internettforbindelse og nettleser. Disse data kan kategoriseres som følger:

Informasjonskapsler

Dette nettstedet bruker cookies/"informasjonskapsler" for å forbedre funksjonalitet og brukeropplevelse.

Vis mer

Teknisk info

Når du besøker et nettsted vil webserveren logge noe teknisk info som din IP-adresse, hvilken nettleser du bruker og tidspunktet for hver gang du forespør data fra serveren, altså når du klikker på en intern lenke og laster en ny nettside eller tilhørende data som skrifttyper, bilder, ulike script som kreves for at nettsiden skal fungere.

Disse dataene spares bare en viss tidsperiode for å kunne utføre feilsøking og feilretting i systemene, og deles aldri med avisens ansatte eller tredjepart.

Brukerinformasjon

Vi lagrer noe informasjon om deg som bruker. På dette nettstedet lagres ingen sensitiv informasjon, men enkel kontaktinformasjon som du gir fra deg når du oppretter en brukerkonto eller kjøper tjenester i nettavisen vil lagres i våre databaser. Dette er nødvendig for å kunne levere tjenestene til deg. Disse dataene slettes når du sletter din brukerkonto.

Hvem lagrer vi data om?

Vanlige besøkende/lesere:

Hvis du besøker dette nettstedet uten å ha registrert en brukerkonto eller abonnement, lagres følgende data om deg:

Vis mer

Innloggede brukere og abonnenter:

Hvis du velger å opprette en brukerkonto og/eller abonnement på nettavisen, vil også følgende informasjon lagres om deg:

Vis mer

NB: Etter at data er slettet vil de likevel kunne spares i inntil 180 dager i backuper. Backuper lagres med høy sikkerhet og begrenset tilgang, og er nødvendig for å kunne drive feilsøking og ivareta brukerenes og datasystemenet sikkerhet.

Dine rettigheter:

Som bruker av dette nettstedet kan du kontakte avisen for å få dine data utlevert og/eller slettet.

Har du en brukerkonto/abonnement, kan du logge inn i din brukerprofil og laste ned dine lagrede data, samt slette din brukerkonto og tilhørende data når som helst.

Vis mer


Hvis du trykker AVVIS vil ingen informasjonskapsler lagres i din nettleser og ingen data om deg logges i våre databaser. Det betyr også at vi ikke kan vite om du har godkjent eller ikke, slik at du vil se denne advarselen på hver side du besøker. Teknisk informasjon (webserverlogger) vil likevel lagre din IP-adresse og nettleserinformasjon, men dise slettes fortløpende som beskrevet ovenfor.

Vi tar ditt personvern på alvor

Ved å besøke dette nettstedet vil noen data bli lagret. Dette er informasjon som er nødvendig for å kunne tilby tjenesten til deg.

Vi lagrer så lite data vi kan, så kort tid som mulig.

Noe gikk galt! Vennligst forsøk på nytt.

Mer informasjon

Siden lastes nå på nytt...